Op 20 november 2019 presenteerde het Hoogwaterbeschermingsprogramma de Kennis- en Innovatieagenda. Hierin staat hoe het HWBP de komende vijf jaar innovaties subsidieert. De gewenste richting: integraal toepassen van innovaties en actief ontwikkelen van nieuwe kennis en innovaties.

Innovatie is natuurlijk geen nieuw fenomeen binnen het hoogwaterbeschermingsprogramma. Via projectoverstijgende verkenningen (pov’s) is de afgelopen jaren al hard gewerkt aan innovatieve oplossingen voor dijkversterking. De focus lag hierbij vooral op het omgaan met overstromingsdreiging, met een doorkijk naar het beheersen van overstromingsrisico’s. Het HWBP wil de opgedane kennis de komende periode breder toepassen in de praktijk. Voor een deel zal dit betekenen dat we op de korte termijn reeds geïdentificeerde kennisontwikkeling en innovaties verder proberen te brengen, aldus Goaitske de Vries, innovatie-coördinator HWBP. ‘Verder zijn er ook nieuwe thema’s waarvoor we kennis gaan opbouwen en innovaties stimuleren.’

De Vries noemt de drie nieuwe thema’s, die aandacht zullen krijgen:

  • integraal ontwerp en uitvoeringstechnieken, met aandacht voor onder andere piping en macrostabiliteit;
  • strategie en aanpak projecten, gericht op het optimaliseren van de aanpak van projecten;
  • benutten van de ruimte bij overstromingskansnormen, waarbij het gaat om het onderzoeken en ontwikkelen van ander type maatregelen in combinatie met reguliere dijkversterkingen die de veiligheidsopgave kunnen verkleinen.

’Tot 2050 moeten we minimaal 1.100 kilometer dijken en 500 kunstwerken versterken’

Schaalvoordeel creëren
Het blijft niet alleen bij een theoretische focus op thema’s, er komt tegelijkertijd ook jaarlijks geld voor innovaties beschikbaar. Innovatie wordt hiermee een vast onderdeel van het HWBP. ‘Dat is pure noodzaak’ stelt De Vries. ‘Het HWBP heeft een enorme opgave. Tot 2050 moeten we minimaal 1.100 kilometer dijken en 500 kunstwerken versterken. Dat lukt alleen als we het samen doen als alliantie van waterschappen en Rijkswaterstaat. Innovatie kan ons hierbij enorm helpen. Omdat we als programma kennis en mensen met elkaar verbinden, zijn we heel goed in staat om schaalvoordeel te creëren. Hierdoor kunnen innovaties, ontwikkeld in een specifiek project, worden toegepast in andere projecten van de alliantie. Zo kunnen we nieuwe innovaties tot de "nieuwe standaard" maken.’

Plaatsen van verticaal Geotextiel. Innovatie is noodzakelijk om de hoogwaterbeschermingsopgave te realiseren.

Minder vrijblijvend
Het toepassen van nieuwe innovaties is voor het HWBP geen vrijblijvende keuze. Om innovatie nog meer op de agenda te zetten van waterschappen en Rijkswaterstaat, komt er een zogeheten "comply or explain-lijst". Die biedt een overzicht van vernieuwende, geteste en breed geaccepteerde kennis en technieken. Goaitske de Vries: "Om het toepassen van innovaties te stimuleren introduceert het HWBP de lijn "pas toe of leg uit". Dat betekent dat beheerders zelf mogen bepalen of ze nieuwe technieken gaan toepassen. Maar als ze dat niet doen, moeten ze uitleggen waarom. Begin volgend jaar gaan we met een vertegenwoordiging uit de alliantie gezamenlijk aan de slag met het opstellen van de comply or explain- lijst.

‘Innovatie en kennis zijn belangrijk voor het werk van waterbeheerders, ook bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma’

Om nieuwe innovaties de komende jaren nadrukkelijker te ondersteunen en na te jagen, is er onlangs een bestuurlijke ambassadeursgroep opgericht. Deze staat onder voorzitterschap van Jeroen Haan, dijkgraaf Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. Deze ambassadeurs committeren zich aan concrete innovatieprojecten. Hun rol: adviseren, verbinden, deuren openen en actief uitdragen. Jeroen Haan: ‘Innovatie en kennis zijn belangrijk voor het werk van waterbeheerders, ook bij het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Met nieuwe technieken, maar ook met nieuwe samenwerkingsvormen pakken we de opgaven aan. Daarbij is het belangrijk dat bestuurders keuzes maken, zoeken naar kansen om het beter te doen maar ook (kosten-)efficiënter. En ook om ons bewust te zijn welke kansen en risico’s er zijn, zodat ons bestuur en de inwoners, ondernemers en organisaties met wie we samenwerken daarover het gesprek kunnen voeren.’

Bekijk hier de digitale versie van de Kennis & Innovatieagenda.