Burgemeester Margo Mulder zette de deuren van haar gemeente Goes wijd open voor de deltacommunity. Die stelde haar niet teleur. Ruim 1500 mensen togen op 14 november naar Zeeland voor het Deltacongres om een dag lang te netwerken en ontwikkelingen in het Deltaprogamma met elkaar te delen. Het was een duurzame editie, dit tiende Deltacongres. Zo werden bezoekers van het station naar de Zeelandhallen vervoerd met een zonnetrein en reden er bussen met zuinige motoren. Deltacommissaris Peter Glas heette iedereen persoonlijk welkom.

Column Ria Geluk: meebewegen

Het tiende Deltacongres begon indrukwekkend: de Zeeuwse Ria Geluk vertelde uit eigen ervaring over de watersnoodramp in 1953. Ze was toen zes jaar oud en bracht een bange nacht door op het dak van haar ouderlijk huis. In de zaal met ruim 1500 aanwezigen kon je een speld horen vallen toen ze haar herinneringen ophaalde, bijvoorbeeld “aan hond Teddy, die op een strobaal wegdreef”. Ze benadrukte dat iedereen kennis moet hebben over de kracht van het water. “Bewustwording is van belang om levens te redden.”

Ria Geluk daagde de aanwezigen uit om te regelen dat schoolkinderen kennis opdoen over het leven onder de waterspiegel. “Dat zou verplichte lesstof moeten zijn.” Ook is het tijd voor innovatieve projecten die alle Nederlanders beschermen tegen het water. “Het ophogen van dijken is eindig en de houdbaarheid van de Oosterscheldekering staat ter discussie. Het opgeven van laaggelegen delen is voor mij nu niet aan de orde; wel meebewegen met de natuur en het water. Laten we die uitdaging aangaan, met 1953 in onze herinnering.” Ze ontving een klaterend applaus voor haar inspirerende woorden. Lees de volledige column van Ria Geluk.

Peter Glas: erkenning belang waterbeheer

Dagvoorzitter Frank du Mosch vroeg aan Peter Glas hoe zijn eerste jaar als deltacommissaris is bevallen. “Het voelde als een warm bad”, zei Glas. Het belang van het Deltacongres is volgens hem het delen van de passie voor het werk en het opdoen van inspiratie en energie. “Dat er ruim 1500 mensen op af komen, bewijst de betrokkenheid. We zijn hier allemaal vanuit een gezamenlijke zorg en overtuiging.” Over de stikstofproblematiek en de noodwet die het mogelijk maakt dat bouwprojecten voor waterveiligheid kunnen doorgaan, zei Glas: “In die noodwet zie je erkenning voor het belang van waterbeheer. We willen in 2050 alle waterkeringen op orde hebben; ik heb er alle vertrouwen in dat dit gaat lukken.”

De deltabeslissingen uit 2015 worden dit jaar tegen het licht gehouden, zei de deltacommissaris. In Deltaprogramma 2021 zullen de conclusies staan van de huidige herijking. Glas gaf alvast een voorproefje: “We denken dat de beslissingen en strategieën robuust zijn; hier en daar moet er misschien een tandje bij.” Over zes jaar vindt een nieuwe herijking plaats, dan onder meer op basis van nieuwe KNMI-scenario’s en uitkomsten van het nieuwe Kennisprogramma Zeespiegelstijging.

Secretaris Generaal: samenwerking is essentie

Secretaris Generaal Lidewijde Ongering van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verving minister Cora van Nieuwenhuizen, die aanwezig moest zijn in de Tweede Kamer. Ongering noemde samenwerking de essentie van het deltaprogramma: “Samenwerking op alle niveaus: van onze eigen achtertuin, de straat, de wijk, de regio tot nationaal niveau.” De huidige ontwikkelingen – zeespiegelstijging, droogte, extreme buien – leiden tot veel vragen en uitdagingen, zei Ongering. “We zullen ons moeten aanpassen aan de nieuwe realiteit. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd.” Daarom organiseert Nederland in 2020 de 'Climate Adaptation Action Summit’ in Amsterdam. “Geen praat-conferentie, maar een actie-conferentie.” Ze greep terug op de woorden van de Zeeuwse Ria Geluk en zei tegen de aanwezigen: “Er is veel belangrijk werk aan de winkel. Opdat wij nooit meer overrompeld worden.”

Panelgesprek: raak het hart van Nederlanders!

In het panelgesprek op het podium waren de partners van het Deltaprogramma vertegenwoordigd: Rijkswaterstaat (RWS), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Unie van Waterschappen (UvW). Volgens Ed Anker, wethouder in Zwolle en vertegenwoordiger van de VNG, moet iedere stad gaan werken als een spons. “We moeten het water vasthouden, zonder dat het overlast geeft. Alles wat wij doen in de stad, moet een relatie hebben met klimaatadaptatie. En al die tegels in de tuinen! Daar moeten we een oplossing voor vinden.”

Rogier van der Sande (UvW) liet een foto zien van kinderen die spelen in een watertuin. “Wij doen ons werk voor de kinderen – zij zijn onze toekomst. We moeten een manier vinden om het hart van Nederlanders te raken. Als dat niet lukt, zijn we te laat.” Door gastlessen te geven op scholen, hopen de waterschappen ook de ouders te bereiken. “Het ideaal is dat kinderen hun ouders gaan corrigeren op het gebied van watergebruik.” Ook RWS zet de jeugd in, bijvoorbeeld door middel van een kinderraad die meedenkt over projecten.

De opgaven zijn groot, zegt Bert Boerman, gedeputeerde in de provincie Overijssel en aanwezig namens het IPO. “Maar je kunt er prachtige combinaties van maken.” Als voorbeeld noemt hij de veenweidegebieden, die door inklinken veel broeikasgassen uitstoten. Slimme oplossingen kunnen meerdere problemen tegelijkertijd aanpakken: waterbeschikbaarheid, CO2-uitstoot en bodemdaling. Boerman is groot voorstander van verbinden, maar hij waarschuwt ook: “Het toppunt van integraliteit is stilstand, dus je moet ook niet te veel aan elkaar willen knopen.”

Michèle Blom van Rijkswaterstaat constateerde dat de zichtbaarheid van klimaatverandering bijdraagt aan bewustwording. “Dat geldt vooral voor de droogte van de afgelopen twee jaar.” Ook Blom pleitte voor samenwerking, bijvoorbeeld met bewoners. “Als je gezamenlijk gaat praten over hoe een gebied eruit moet gaan zien, levert dat verrassende inzichten op. Er zit veel kennis bij bewoners, daar kunnen we nog meer uithalen dan we nu al doen.” Ook goed samenwerken met de waterschappen is belangrijk, zei ze. “We kunnen doelen met elkaar combineren en tevens geld besparen.”

Keynote Joachim Declerck: alles moet veranderen

Keynote-spreker Joachim Declerck van Architecture Workroom Brussels (AWB) hield een inspirerend betoog met als titel ‘The next big thing will be a lot of small things’. Hij pleitte voor een totaal nieuwe manier van werken op het gebied van waterveiligheid: “We kunnen de delta alleen redden als we op allerlei plekken tegelijkertijd aan de slag gaan. We moeten ons er helemaal instorten: alles in het werk stellen om te komen tot een versnelling van de aanpak.” Lees hier de terugblik op de keynote van Declerck.

Slim Watermanagement ‘in het zonnetje’

In zijn eerste jaar als deltacommissaris bezocht Peter Glas heel wat projecten. Net als zijn voorganger Wim Kuijken zette hij een daarvan tijdens het Deltacongres ‘in het zonnetje’. Hij koos voor een project waarin alle opgaven uit het deltaprogramma samenkomen: zoetwatervoorziening, waterveiligheid en ruimtelijke adaptatie: het Project Toekomstbestendig Noordzeekanaal – Amsterdam Rijnkanaal. “Op het gebied van Slim Watermanagement is hier iets op gang gekomen dat naar meer smaakt”, zei Glas. Hij doelde onder meer op de succesvolle samenwerking tussen de verschillende waterbeheerders tijdens de droogte van 2018 en 2019, waardoor verzilting werd tegengegaan. Cristel de Zwaan (Rijkswaterstaat), Rob Tijsen en Hilga Sikma (beiden van Waternet) ontvingen met trots de vaas die bij ‘het zonnetje’ hoort.

Videoverslag van de dag

Excursies Zuidwestelijke Delta op woensdag 13 november

Bijzonder deze tiende editie van het Deltacongres was dat regionale partners in Zeeland voorafgaand aan het congres, op woensdag 13 november, verschillende excursies organiseerden in de Zuidwestelijke delta. In de Zuidwestelijke Delta komen zee en rivieren samen. Land en water zijn hier onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit zorgt voor volop kansen voor de natuur, economie en innovatie. Hoe? Dat konden deelnemers die zich hadden ingeschreven voor een van de vier excursies – Haringvliet, Vitale Kust, Westerschelde, Volkerak Zoommeer – met eigen ogen zien. Een verslag van deze excursies kunt u lezen in het volgende nummer van Deltanieuws, uitkomend in de eerste week van december.

Aandacht voor duurzaamheid

Het Deltacongres is zoveel mogelijk duurzaam, klimaatneutraal en circulair. De deelnemers konden makkelijk met het openbaar vervoer komen: er reed een zonnetrein en er waren bussen met zuinige motoren om de mensen te vervoeren van het station naar de Zeelandhallen. Het eten was biologisch, voor 75 procent vegetarisch en zoveel mogelijk gemaakt van streekproducten. Om de dorst te lessen stonden overal glazen tappunten met kraanwater en bekers, borden en bestek waren gemaakt van biologisch afbreekbaar materiaal. Om weggooien te voorkomen, konden de deelnemers de overgebleven etenswaren meenemen naar huis.