Lerende evaluatie Marconi-Delfzijl
Het gebiedsproces rond de dijkversterking Eemshaven-Delfzijl is geëvalueerd, in samenhang met delen van het Marconi-programma (visie Maritieme Concepten in beeld). Meerdere overheden werken hier langs de Eems-Dollard aan een dijk, waarbij multifunctionaliteit een belangrijke rol speelt. De dijksverbetering zelf is in uitvoering en wordt dit jaar door het HWBP afgerond.

'Succes door ambities en doelen te verbinden'

Bevindingen uit de evaluatie

Om meer inzicht te krijgen in het verloop van dit proces is een lerende evaluatie uitgevoerd. Hoofdonderzoeksvraag was wat de succes- en faalfactoren zijn geweest voor het project, gericht op meervoudig gebruik en multifunctionaliteit van de waterkering.

De belangrijkste bevindingen uit de - onder ambtenaren en bestuurders uitgezette - evaluatie zijn:

  • de kracht van het individu. Van 2008-2015 heeft burgemeester Emme Groot de weg geplaveid voor Marconi. Hij was al jaren bezig met iniatieven om die omgeving te verbeteren en heeft die iniatieven gebundeld. Daar kon onze dijkverbetering van profiteren toen we met het project begonnen;
  • De inhoud moet kloppen om deelnemer te zijn, maar ook om deelnemer te blijven. Juist het gezamenlijke verhaal en het totale beeld draagt bij aan een groot draagvlak en geen/ weinig politieke frictie;
  • De blik van iedere deelnemer moet breder zijn dan enkel het eigen belang;
  • Het verbinden van doelen, opgavens en ambities is goed door te vertalen naar concrete maatregelen. De ene partij voert werk uit voor de ander;
  • Samenwerking staat of valt met de wens en de bereidheid om echt samen aan de slag te gaan;
  • De ambtelijke samenwerking is een belangrijke succesfactor. Gedurende de looptijd van het project is gestuurd op de juiste betrokkenheid vanuit de partners. In de versnelling zijn partijen daadwerkelijk bij elkaar gaan zitten en structureel gaan samenwerken;
  • Bespreekbaar maken welke competenties wanneer aan tafel moeten zitten;
  • De onderlinge (intentie) overeenkomsten worden herkend en erkend als belangrijke instrumenten. Over de waarde van de overeenkomsten verschillen de meningen.
    Communicatief zijn ze in ieder geval cruciaal: het markeert mijlpalen en resultaten in de tijd en ze bieden een vertrouwensbasis.

Bestuurlijke regievoering
Dankzij de intensieve bestuurlijke en ambtelijke samenwerking hebben de gemeenten, provincie en natuurpartijen elkaar gevonden door de eigen doelen te verbinden en verknopen. Zo is een gezamenlijke programmatische gebiedsgerichte benadering ontstaan rondom water, economie, ecologie én leefbaarheid, met een duidelijke meerwaarde. De hobbels en bobbels zijn samen overwonnen en hebben onder meer geresulteerd in het stadsstrand, een dubbele dijk waarbij het tussengebied ingericht wordt voor zilte teelt, en een rijke dijk.

Vanuit de optiek van het Hoogwaterbeschermingsprogramma blijkt de aanpak succesvol. Het tempo van de dijkversterking bleef hoog, de verkenning en planuitwerking zijn in zeer korte tijd uitgevoerd. Dit was mogelijk omdat de urgentie hoog was vanwege aardbevingsrisico's. Er was weinig tijd om te twijfelen, het was nu of nooit. Daarbij stonden de bestuurlijke luiken open: ieder had zijn belangen en ideën voor het gebied. Men kende elkaar en had het vertouwen dat de planning haalbaar was, en men durfde het aan om ondanks aanwezige (financiële) onzekerheden toch stappen te zetten.

Op basis van het onderzoek wordt geadviseerd om de bestuurlijke betrokkenheid bij dijkversterkingsprojecten en gebiedsontwikkelingen strakker te organiseren. Een bestuurlijke stuurgroep voert de regie over het gebiedsproces waarbij de blik van iedere deelnemer breder moet zijn dan enkel het eigen belang.

Naast de bestuurlijke regie is ambtelijke samenwerking een belangrijke succesfactor. Dit geldt zowel voor interne samenwerking in de betrokken organisaties, als voor onderlinge ambtelijke samenwerking van betrokken partijen.

Onderzoeksresultaten

De landelijke ervaringen met multifunctionaliteit en waterkeringen zijn bijeengebracht en geanalyseerd. Er zijn zes factsheets opgesteld die een beeld geven van de kansen en de belemmeringen per thema: techniek en waterveiligheid, juridisch, ruimtelijk, economisch, samenwerkingen en beheer. ook de lerende evaluatie Marconi is beschikbaar via het digitale platform van de POV Waddenzeedijken: www.pov-waddenzeedijken.nl

De omgelegde dijk van Marconi. Met de keuze voor een multifunctionele dijk wordt een handreiking gedaan naar verschillende partijen die de dijk zien als een interessant object voor gebiedsontwikkeling.