Met een klap op concrete vervolgafspraken hebben regionale bestuurders en de minister van Infrastructuur en Waterstaat eind vorig jaar de volgende fase ingeluid voor een aantal rivierverruimingsprojecten langs de Maas. Een inkijkje in drie projecten die de volgende fase ingaan: Lob van Gennep, de flessenhals bij Oeffelt en het Maasoeverpark, inclusief rivierverruiming bij Alem.

De projecten uit het Regionaal Voorstel Maas (RVM 2016) moeten bij extreem hoog water door extra ruimte voor de rivier zorgen voor lagere waterstanden en minder kans op overstroming. Waar mogelijk worden ook verbeteringen voor scheepvaart, natuurontwikkeling en de regionale economie meegenomen. In de projecten wordt in feite al gewerkt langs de lijnen van het programma Integraal Riviermanagement.

Lob van Gennep: van onderzoek naar verkenning

De Lob van Gennep is een laaggelegen gebied in het oorspronkelijke winterbed van de Maas tussen Gennep en Mook. Bij extreem hoog water wordt het gebruikt voor waterberging en tegelijkertijd is het door dijken beschermd tegen hoogwater van de Maas. Het gebied kent grote landschappelijke kwaliteiten, zoals het unieke Niersdal, de Maaskemp, het Genneperhuis en de Mookerplas.

De verkenning die van start gaat, richt zich op drie doelen: het gebied beter beschermen tegen hoog water, het beter bergen van water en het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van het gebied. Bovendien ontstaan door het verbeteren van de waterveiligheid en de ruimtelijke kwaliteit kansen voor recreatie en toerisme. De impact van dit project voor de waterveiligheid is groot: de waterberging zorgt voor een waterstandsverlaging tot aan het Hollands Diep!

Rein Dupont, bestuurder van Waterschap Limburg, zegt trots te zijn op de stap die nu gezet wordt: ‘Al jaren buigen partijen zich over de complexiteit van de Lob van Gennep. En niet voor niets. Het is een dossier met veel belangen, wederzijdse afhankelijkheden en kansen.’ Gemeenten, waterschappen, provincies en Rijk tonen met het besluit om over te gaan naar de verkenningsfase commitment om samen tot oplossingen te komen en geven een impuls van 160 miljoen euro voor waterveiligheid en gebiedsontwikkeling in de regio.

Meer ruimte voor de Maas bij Oeffelt: van verkenning naar planuitwerking

De brug Oeffelt – Gennep over de Maas, nu nog een flessenhals bij hoogwater in de rivier.

Bij Oeffelt zorgen het grondlichaam van de weg Oeffelt – Gennep (N264) en het voormalig ‘Duits-lijntje’ bij hoge waterafvoeren voor een flessenhals in het winterbed van de Maas.

De oplossing voor dit knelpunt is eenvoudig, toekomstbestendig en bijzonder effectief: het maken van doorstroomopeningen in het landhoofd van de brug en weerdverlagingen. Dit leidt tot een substantiële daling van de waterstand met een effect tot 50 km stroomopwaarts, tot voorbij Venlo. Een extra uitdaging daarbij is wel om de maatregelen goed in te passen in het karakteristieke Maasheggenlandschap met Unesco erfgoed-status. Kenmerkend voor dit gebied zijn de kleinschalige, door dichte meidoornhagen van elkaar gescheiden, graslandpercelen. De samenwerkende partijen werken op dit moment aan het sluitend krijgen van de financiering, waarna de planuitwerking van start gaat.

Maasoeverpark/Rivierverruiming Alem: van onderzoek naar verkenning

Het project Maasoeverpark moet de stad ’s-Hertogenbosch beter tegen hoogwater beschermen. De ambitie is om langs de Maas en in de nabijheid van de stad een landschapspark te ontwikkelen waarin toekomstige waterveiligheidsmaatregelen en infrastructurele werken elkaar versterken. De rivierverruiming Alem - die leidt tot een groter doorstroomgebied en een flinke waterstandsdaling - maakt onderdeel uit van dit ambitieuze plan.

De veerpont bij Alem, waar de rivier meer ruimte krijgt door het doorsteken van de dam en het afgraven van de uiterwaarden.

Wethouder Peter de Vries van de Gemeente Maasdriel: ‘Alem is al langer in beeld als locatie voor maatregelen om de afvoercapaciteit van de Maas te vergroten. In de onderzoeksfase zijn verschillende mogelijkheden bekeken, zoals het doorsteken van de dam in de uiterwaarden en het afgraven van de uitwaarden. De laatste optie draagt het meeste bij aan waterstandsverlaging van alle projecten langs de Maas in Nederland, maar we realiseren ons dat dit ingrijpende gevolgen heeft voor de inwoners van Alem. Juist daarom is het belangrijk dat wij als gemeente actief meedenken en meepraten. Zeker nu het project de vervolgfase ingaat en we gaan toewerken naar een voorkeursbeslissing.’

Op dit moment werkt de provincie Gelderland aan een bestuursovereenkomst voor de verkenning van de rivierverruiming bij Alem, met daarin vastgelegd de reikwijdte, de betrokkenheid en de rol- en taakverdeling van betrokken partijen.

Meer weten over projecten langs de Maas?

De drie hier boven beschreven projecten zijn een greep uit de actuele projecten en ontwikkelingen langs de Maas. Voor een completer beeld verwijzen we naar www.deltacommissaris.nl/maas.

Voor de vijf systeemwerkingsmaatregelen in Noord-Limburg en het project Zuidelijk Maasdal worden naar verwachting in 2019 vervolgbesluiten aan minister Cora van Nieuwenhuizen  voorgelegd.