Rijnmond-Drechtsteden heeft de primeur. Het gebied gaat onderzoek doen naar een programma van eisen voor schuillocaties bij overstroming. De Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, gemeente Dordrecht, gemeente Rotterdam, provincie Zuid-Holland en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben daar samen opdracht voor gegeven. Het programma van eisen moet landelijk toepasbaar zijn. 

In het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden (DPRD) werken meerdere partijen samen aan de waterveiligheid in het gebied. In de voorkeurstrategie staat onder andere beschreven dat in de gebieden waar preventieve evacuatie slechts beperkt mogelijk is, het verticaal evacueren naar hogere plekken in het gebied uitgangspunt moet zijn. De verwachting is echter dat het, gezien de verwachte waterdieptes, niet voor iedereen mogelijk is om binnen zijn of haar eigen huis verticaal te evacueren. Dit probleem doet zich met name voor in de Alblasserwaard, maar ook in Dordrecht en Rotterdam-Noord.

’Zoeken naar alternatieven als de zolder niet hoog genoeg ligt'

Boven: Bureau Werkstatt heeft een onderzoek gedaan naar schuillocaties als onderdeel van het Young Innovators project van het Rijk. Hiernaast: Kaart met droge verdiepingen (bron LIWO). Deze geeft precies het knelpunt weer tussen de VKS verticaal evacueren en het gebrek aan droge verdiepingen.

Je kunt bewoners bij een dreigende overstroming wel naar hun zolder verwijzen, maar als die zolder niet hoog genoeg ligt, moeten we toch naar alternatieven zoeken’, legt Carlo Post, directeur Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, uit. Daarom is het goed om te bekijken of voor hen in publieke hoogwatershelters oftewel schuillocaties kan worden voorzien. 

Openbare schuilplekken 

Voor de groep niet of verminderd zelfredzame personen, zoals ouderen, langdurig zieken en kwetsbare mensen, moeten er sowieso publieke schuillocaties komen. Bij verticale evacuatie in eigen huis zouden deze bewoners zichzelf tot zeven dagen lang moeten kunnen redden op zolder, zonder verdere hulp. Dit is voor hen niet altijd mogelijk. Bovendien is het voor wél zelfredzame bewoners ook nog niet zo makkelijk om tijdens een overstroming langere tijd in eigen huizen te verblijven Terwijl anderzijds het vervoer van grote groepen bewoners vanuit de eigen woningen naar drogere gebieden ook gecompliceerd kan zijn ten tijde van grote maatschappelijke ontwrichting door overstromingen. 

Om al deze redenen is er behoefte aan een verdere uitwerking van de mogelijkheden voor publieke schuillocaties. Daarbij is het belangrijk om te bekijken waaraan deze schuillocaties ten tijde van een overstroming minimaal moeten voldoen om geschikt te zijn voor langer verblijf. Ook wordt bekeken hoe grote groepen mensen eenvoudiger zijn te vervoeren naar niet-overstroomde gebieden.  

Afgelopen september heeft bureau HKV-Lijn in water de opdracht gekregen om dit te onderzoeken. Naar verwachting is de opdracht voor de zomer van 2019 afgerond, dit alles in samenwerking met het NEN1, zodat er al in een vroeg stadium aandacht is voor een mogelijke normalisatie van het programma van eisen voor schuillocaties. 

Energiehuis is Dordrecht

Project van start 

Tijdens een startbijeenkomst begin december hebben experts uit verschillende organisaties gewerkt aan een gemeenschappelijk beeld van wat er nodig is bij een schuillocatie ten tijde van een dreigende overstroming. Daarbij keek men bijvoorbeeld  naar de fysieke eisen, die je kunt stellen aan een gebouw met schuilmogelijkheid, naar de behoeften van gebruikers, de mogelijke gevolgen voor een gebouw dat normaliter een andere functie heeft en de invloed van de directe omgeving op de schuillocatie.  

Het gemeenschappelijke beeld wordt nu voor vier, deels fictieve, pilot locaties uitgewerkt: 

  • Nieuw stadskantoor gemeente Dordrecht (Binnendijks); 

  • Energiehuis Dordrecht (Buitendijks); 

  • Nieuwe ontwikkeling Mercon Kloos terrein Alblasserdam (Buitendijks); 

  • Bestaand woon/zorggebouw Rotterdam Noord (Binnendijks). 

'Als eiland heeft Dordrecht maar beperkte evacuatiemogelijkheden'

Het nieuw te ontwikkelen stadskantoor van Dordrecht kan dus als een van de mogelijke schuillocaties dienst gaan doen, bevestigt wethouder Piet Sleeking: Als eiland heeft Dordrecht maar beperkte evacuatiemogelijkheden, we moeten daarom kijken naar de mogelijkheden om niet-zelfredzame en andere bewoners verticaal te laten evacueren in schuillocaties. Het nieuwe stadskantoor is een optie.’  

Bij de uitwerking wordt gekeken wat er nodig is om de vier locaties te ontwikkelen of te verbouwen, zodat ze als schuillocatie kunnen functioneren. Op basis hiervan denken de betrokkenen inzicht te krijgen in de (financiële) haalbaarheid om verschillende situaties en schuillocaties te realiseren. De opgedane kennis en ervaring wordt uiteindelijk verzameld in het landelijke programma van eisen.  

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Rik Heinen, gemeente Dordrecht, of Liesbeth van Biene, Veiligheidsregio Zuid-Holland.