De nieuwe deltacommissaris

Ruim 35 jaar werkt Peter Glas al in de waterwereld. Als 16-jarige scholier werd hij zich bewust van de mondiale milieuproblemen. Hij kocht het rapport Grenzen aan de groei van de Club van Rome (1972), ging biologie studeren en is sinds 1983 actief in het Nederlandse waterbeheer. Aanvankelijk als onderzoeker, consultant en beleidsadviseur en daarna als waterschapsbestuurder en voorzitter van de Unie van Waterschappen. Peter Glas kent het klappen van de zweep. In de regio. En in Den Haag. Die kennis en ervaring komt hem, als nieuwe deltacommissaris, goed van pas.

De aanloop naar de opzet en ontwikkeling van het Deltaprogramma heeft Peter Glas van binnenuit meegemaakt. ’Ik weet nog dat de tweede Deltacommissie in 2008 de terechte vraag stelde: kunnen we op termijn nog in Nederland blijven wonen? Het antwoord was ‘ja’, mits er het nodige zou gebeuren. Daarop is, met ingang van het 2010, het Deltaprogramma ingericht.’

Luisteren

‘Ik ben er oprecht van overtuigd dat de Deltaprogramma-opgave een nationale opgave is. Waarbij het succes zéér gebaat is bij samenwerking tussen en draagvlak bij Rijk, regionale overheden en kennisinstellingen. Daarbij kan de overheid niet zonder bewuste, betrokken burgers en bedrijven. Jarenlang heb ik vanuit verschillende functies kunnen zien hoe dingen werken, en soms niet werken. Communicatie, luisteren, verbinden, sturen en bijsturen horen daar allemaal bij. En dat kan ik.’

‘De komende periode ga ik er dus veel op uit. Naar buiten, het land in. Contact leggen met de basis en met de top. Verhalen ophalen. Resultaten boeken. Hard werken. Ik verheug mij op verdere kennismaking met de mensen, partijen en organisaties die werken aan de uitvoering van het Deltaprogramma. Sinds 2010 is er een hechte deltacommunity ontstaan. Een deel ken ik al heel goed, onder andere vanuit mijn vorige functie als voorzitter van de Unie van Waterschappen. Maar ik wil graag het héle werkveld nóg beter leren kennen; provincies, gemeenten, waterschappen, kennisinstellingen, bedrijfsleven en burgers.’

'De kracht zit in gezamenlijkheid’

Waarborg

‘De kracht zit in gezamenlijkheid. Waterprofessionals moeten het niet hebben van (politieke) macht, maar van de kracht van argumenten. Zij moeten dagelijks laten zien dat zij goede dingen doen, tegen een zeer redelijke prijs, evidence based. Dat is de achtergrond voor de unieke governance binnen het Deltaprogramma. Alle betrokken partners werken samen. En kijken (ver) vooruit. Terwijl iedereen ook heel goed weet waar we vandaan komen. We willen ons niet nog eens laten verrassen door een watersnoodramp. We willen goed op de toekomst zijn voorbereid. En dat zijn we. Dat er een Deltawet is, en een Deltafonds, en het instituut van de deltacommissaris, is de beste waarborg voor continuïteit in het programmeren, monitoren, sturen en bijsturen van alle werk dat nodig is om onze delta fysiek veilig en leefbaar te houden. Ons nationale Deltaprogramma kijkt voorbij de gebruikelijke bestuursperioden  en past bij de lange termijnuitdagingen waarvoor we staan en de oplossingen die daarbij horen.'

’Ik ga veel naar buiten, het land in. Contact leggen met de basis en met de top. Verhalen ophalen. Resultaten boeken’

Urgentie

‘De urgentie vasthouden’, was het advies dat Peter Glas meekreeg van zijn voorganger, Wim Kuijken. ‘De deltacommissaris kan een belangrijke rol spelen als verbinder én aanjager. Net als iedereen zie ik om mij heen de gevolgen van klimaatverandering. We zijn alert op een mogelijk sneller stijgende zeespiegel. Signalen hierover pakken we in het Deltaprogramma serieus op. Tegelijk hadden we afgelopen zomer te maken met een extreem droge periode. En die was waarschijnlijk niet eenmalig. De kans op extremen in het weer neemt toe. Droog wordt droger, nat wordt natter. Recente analyses van het KNMI laten dat in alle klimaatscenario’s zien. De toekomst blijft voor een deel onzeker. Het is onze taak om met het Deltaprogramma, gegeven die onzekerheden, de juiste maatregelen te nemen.’

’De maatregelen bewijzen zich in de praktijk’

Het mooie is, vindt Peter Glas, dat de maatregelen die in het kader van het Deltaprogramma worden genomen, zich inmiddels in de praktijk bewijzen. ‘De droogte van afgelopen zomer heeft ons bijvoorbeeld laten zien dat het nieuwe peilbesluit IJsselmeer werkt. Door het vaste peil in het IJsselmeer in de zomer te vervangen door een flexibel peil met een bandbreedte van 20 cm hebben we een grotere waterbuffer tot onze beschikking. Een andere geslaagde maatregel is de Kleinschalige Wateraanvoer (KWA) in West-Nederland. Die heeft deze zomer de schade door watertekort voor een groot deel weten te beperken.’

Herijking

In het voorjaar presenteert de minister van IenW de uitkomsten van haar Beleidstafel Droogte, een grootschalige evaluatie van de afgelopen droogteperiode. ‘De lessen die we daaruit leren zullen een plek krijgen in nieuwe voorstellen voor het Deltaprogramma. Dat is een manier om bij te dragen aan een toekomstbeeld met zo min mogelijk onzekerheden. Een andere manier is de zes-jaarlijkse herijking van het Deltaprogramma, die nu aan de gang is. Een brede evaluatie onder al onze partners. Doen we nog steeds de juiste dingen? En doen we die juiste dingen ook goed?’

De uitkomsten van die herijking landen in het Deltaprogramma 2021. En ja, daarin schuilt de nodige urgentie. Heb je het over waterveiligheid, dan ligt er voor ruim 2000 miljard geïnvesteerd vermogen achter de dijken in Nederland, twee derde van ons Bruto Nationaal Product wordt er verdiend, er wonen tien miljoen mensen. Kijken we naar het bedrijfsleven, dan is bijna 20 procent van onze economie rechtstreeks afhankelijk van beschikbaar zoetwater. Als we onze leefomgeving niet op tijd of niet voldoende waterrobuust en klimaatbestendig inrichten, loopt de schade nationaal tot 2050 in de tientallen miljarden. En bij een watersnood zoals in 1953 nog veel meer. Dus ja, ik pak die handschoen omtrent urgentie op. We gaan aan de slag!’

Boodschap aan de deltacommissaris

Peter Glas nam tijdens het afgelopen Deltacongres in Zwolle illustratief het stokje over van eerste deltacommissaris Wim Kuijken. Bezoekers konden in de stand van het Deltaprogramma een persoonlijke boodschap achterlaten voor de nieuwe deltacommissaris, die hieronder graag zijn reactie met u deelt. 

Niet alleen ben ik tijdens het afgelopen Deltacongres met veel hartelijkheid ontvangen, ook hebben veel mensen in onze actieve Deltacommunity de moeite genomen mij een persoonlijk boodschap toe te dichten. Wat ik zeer waardeer. Ik heb ze allemaal met interesse gelezen. Sommige staken mij een hart onder de riem, variërend van ‘Gefeliciteerd’ en ‘Veel succes in uw nieuwe functie’ tot ‘Ga vooral zo door met dit beleid’. Anderen ventileerden nuttige tips, zoals ‘Betrek de gemeenschap bij het aandragen van oplossingen’, ’Let op de energietransitie’ en ‘Geef aandacht aan communicatie vanuit het Deltaprogramma richting gemeenten en veiligheidsregio’s’. Er waren nieuwe ideeën en suggesties. En er waren zorgen waarvoor u – terecht – mijn aandacht vraagt. Over zeespiegelstijging, verzilting, droogte, de bevaarbaarheid van waterwegen en de grote opgave in bestaand stedelijk gebied. Ik wil u graag via deze weg melden dat uw signalen mij helpen mijn werk goed te doen. Als deltacommissaris kan ik het niet alleen. De overheid kan het niet alleen. Waterveiligheid, voldoende beschikbaar zoetwater, klimaatbestendig bouwen en inrichten zijn omvangrijke opgaven. Die alleen kans van slagen hebben als we het samen doen. Ik sta open voor nieuwe ideeën. En ik hoop dat u mij hiervoor, ook nu ik inmiddels in functie ben, steeds weet te vinden. 

Peter Glas, 
deltacommissaris