De zaal van de IJsselhallen in Zwolle zat nokvol tijdens de opening: nooit eerder waren er zo veel mensen op een Deltacongres. "Het is overstroomd", grapte dagvoorzitter Inge Diepman. Waarop deltacommissaris Wim Kuijken benadrukte dat ook kleinschaligheid nodig is. "We werken aan existentiële kwesties om ons land leefbaar en veilig te houden. Elkaar persoonlijk ontmoeten en ideeën uitwisselen is ook heel belangrijk. Daarvoor hebben we de Deltaparade."

Stokje doorgeven

Op 3 september was het tien jaar geleden dat de Tweede Deltacommissie, onder leiding van Cees Veerman, advies uitbracht aan het kabinet. Het kabinet nam het advies over en dat leidde tot de invoering van een Deltawet, Deltaprogramma, Deltafonds en deltacommissaris. In Zwolle was de Commissie Veerman bijna voltallig aanwezig. Om het jubileum te vieren.

En om afscheid te nemen van Wim Kuijken, die met pensioen gaat. En natuurlijk om de nieuwe deltacommissaris te begroeten: Peter Glas, die op 1 januari 2019 het stokje overneemt. Nadat hij de werkjas, helm en laarzen van Wim Kuijken had gekregen, haalde Glas de titel aan van het congres: Doorwerken aan de delta. “Ik krijg er enorm veel energie van dat ik daaraan mag bijdragen.”

Opening door de minister

“Klimaatverandering is een niet te negeren realiteit.” Dat zei minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat tegen de aanwezigen. “De gevolgen zijn nu echt voelbaar.” Ze benoemde de droogte van de afgelopen zomer en de maatregelen die ervoor hebben gezorgd dat de zoetwatervoorraad op peil bleef. “We hebben bewezen dat we goed voorbereid zijn op extreme weersomstandigheden. Dat bewijst de kracht van het Deltaprogramma: robuust waar het moet, flexibel waar het kan.” De minister bedankte Wim Kuijken voor zijn werk als deltacommissaris. Met een gezamenlijke druk op de knop openden zij het negende Deltacongres.

Keynote Reinier de Graaf: vrij om te vergaan

Architect Reinier de Graaf, partner van het Office for Metropolitan Architecture (OMA), vergeleek tijdens zijn keynote speech twee belangrijke trends: klimaatverandering en verstedelijking. Lees de terugblik op de keynote van De Graaf.

Panelgesprek: Samenwerken en lef tonen

Inge Diepman sprak met vier partners van het Deltaprogramma, aan de hand van uitspraken van Wim Kuijken. “Klimaatadaptatie vereist creativiteit en lef”, zei Michèle Blom van Rijkswaterstaat. “Met alleen maar bredere en hogere dijken gaan we het niet redden.” Wethouder Ed Anker (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) benoemde de kracht van samenwerking. “Het kost energie, maar zorgt ook voor dynamiek en innovatie. Overheden moeten de ruimte durven geven aan initiatieven die spontaan ontstaan in de maatschappij. Wel ondersteunen, niet overnemen en niet in een structuur stoppen.”

Ben de Reu van het Interprovinciaal Overleg (IPO) reageerde op een uitspraak van Wim Kuijken over het bundelen van thema’s. Volgens De Reu voorkomt bundelen een versnippering van middelen. “Je moet een straat niet eerst openbreken voor de energietransitie en daarna nog een keer voor klimaatadaptatie.” Hans Oosters van de Unie van Waterschappen ging in op de droogte van de afgelopen zomer. “Die liet de keerzijde zien van het mooie weer”, zei hij. “Zo’n ervaring draagt bij aan bewustwording. Het maakt duidelijk dat klimaatverandering ons allemaal aangaat – en niet alleen bestuurders. Iedereen moet kunnen meepraten over maatregelen.”

Na het vraaggesprek bedankte Oosters Wim Kuijken voor zijn werk als deltacommissaris en overhandigde hem de erepenning van de Unie van Waterschappen.

Column Tracy Metz: ‘We kunnen het aan’

Journalist en auteur Tracy Metz was lid van de tweede Deltacommissie onder leiding van Cees Veerman. In haar gesproken column keek ze terug op het werk van de Deltacommissie. “Het was duidelijk dat we het water weer moesten benaderen zoals vroeger: meebewegen met de natuur, in plaats van er tegenin. Soms is de beste weg vooruit, de weg terug. Dat je een dijk ook kunt verlagen, dat was echt een revolutionair idee in Nederland.”

Het resultaat na tien jaar mag er zijn, volgens Metz. “Er is een peilbesluit voor het IJsselmeer, er zijn nieuwe normen voor waterveiligheid en er is een Hoogwaterbeschermingsprogramma. Er zijn drie concrete Deltaprogramma’s en de rivieren worden als een integraal vraagstuk benaderd.” Metz concludeert dat de opgave met een angstaanjagende snelheid verandert. “Tien jaar na dato is het Deltaprogramma nog urgenter geworden. De extremen in het weer nemen toe, de zeespiegel stijgt mogelijk sneller dan verwacht. Zullen de lage landen wel bewoonbaar blijven? Op z’n Hollands zeg ik: we kunnen het aan.”

‘Woest aantrekkelijk’ project in het zonnetje

Het project Smartroof 2.0 in Amsterdam werd dit jaar ‘in het zonnetje gezet’. Projectleider Sacha Stolp ontving een mooie vaas van Wim Kuijken. Hij noemde het project ‘een feest om te bezoeken’. Smartroof 2.0 is een samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden en stakeholders. Samen hebben ze een zwart bitumen dak omgevormd tot een innovatief blauw-groen dak. Het zorgt voor verkoeling en wateropvang. Kuijken: “Dit is een krachtige combinatie van wetenschap, innovatie en hele praktische oplossingen voor een groot probleem.” Stolp was heel blij met de erkenning: “We gaan op zoek naar meer van deze woest aantrekkelijke oplossingen, die de stad helpen om door de 21ste  eeuw te komen.”

Bekijk een video over Smartroof 2.0 op YouTube.

Videoverslag van de dag