De uitvoering van het eerste Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (RA) is in 2018 voortvarend opgepakt. De meeste overheden werken aan stresstesten en geven klimaatadaptatie een plaats in plannen en regels. Dat meldt het tweede Deltaplan RA dat op Prinsjesdag is verschenen. Daarin staat ook dat het rijk decentrale overheden ondersteunt met 20 miljoen euro aan extra middelen in 2019 en 2020. Ook is een wijziging van de Waterwet in de maak. En relevant is natuurlijk dat overheden in het kader van het in het Regeerakkoord aangekondigde Bestuursakkoord Klimaatadaptatie met elkaar in overleg zijn over aanvullende financiering voor ruimtelijke adaptatie.

De 20 miljoen euro is met name bedoeld voor kennisontwikkeling en kennisdeling, pilots en ondersteuning bij onder meer de uitvoering van stresstesten en risicodialogen. Het bedrag is een aanvulling op het bestaande stimuleringsprogramma van in totaal 5 miljoen euro voor de periode van 2018 tot 2022. Het wijzigen van de Waterwet komt voort uit een motie van Tweede Kamerlid Jaco Geurts van het CDA, die in juli 2018 werd aangenomen. Geurts diende de motie in, omdat hij wil dat regionale maatregelen tegen wateroverlast in aanmerking kunnen komen voor subsidie uit het Deltafonds. ‘Het gaat om een verruiming van de scope van het Deltafonds’, benadrukt Sofie Stolwijk, programmamanager Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie. ‘De andere thema’s, droogte en waterveiligheid, blijven belangrijk.’  Bovendien staat ook in de motie van Geurts dat de verruiming van de Waterwet niet ten koste mag gaan van de waterveiligheid. Volgens Stolwijk neemt de voorgenomen wijziging van de wet naar verwachting een kleine twee jaar in beslag. ‘Er wordt hard aan gewerkt.’

Aan de slag met de zeven ambities

De overheden brengen, door middel van een stresstest, uiterlijk in 2019 de kwetsbaarheden in beeld voor de klimaatthema’s wateroverlast, hitte, droogte en de gevolgen van overstromingen. Dat is afgesproken in het vorig jaar verschenen Deltaplan RA. Een kwart van de overheden die inmiddels een stresstest heeft uitgevoerd, is ook gestart met een risicodialoog. Dit is de tweede van de zeven ambities uit het Deltaplan RA: 1) kwetsbaarheid in beeld brengen; 2) risicodialoog voeren en strategie opstellen; 3) uitvoeringsagenda opstellen; 4) meekoppelkansen benutten; 5) stimuleren en faciliteren; 6) reguleren en borgen; 7 handelen bij calamiteiten.

Stresstesten in ontwikkeling

Om de resultaten van stresstesten goed met elkaar te kunnen vergelijken, worden standaarden ontwikkeld. Inmiddels zijn er al standaarden vastgesteld voor buien die wateroverlast kunnen veroorzaken. Daarnaast hebben deskundigen een keuze gemaakt uit paramaters voor hittestress. Eind 2018 verschijnt een uitgebreide handreiking voor de uitvoering van stresstesten. Naar verwachting zijn er dan ook standaarden ontwikkeld voor droogte en overstromingen. ‘Door het gebruiken van standaarden worden de uitkomsten van de stresstesten meer vergelijkbaar’, zegt Stolwijk. Het staat overheden vrij om – naast de standaarden – ook andere scenario’s door te rekenen; maatwerk blijft mogelijk. Overheden die de stresstest al achter de rug hebben, hoeven hun werk niet opnieuw te doen, zegt Stolwijk. ‘Zij komen vanzelf in aanraking met de standaarden wanneer ze toe zijn aan een nieuwe stresstest. In het Deltaplan staat dat iedere zes jaar een stresstest wordt uitgevoerd. De inzichten en het klimaat blijven veranderen, zo’n periodieke update is echt nodig.’

Werkregio’s aan zet

Nederland is verdeeld in veertig werkregio’s waarin gemeenten, waterschappen en provincies samenwerken aan ruimtelijke adaptatie. ‘In deze werkregio’s gebeurt het’, zegt Stolwijk. ‘Hier komt de uitvoering van het Deltaprogramma tot stand.’ De werkregio’s krijgen ondersteuning van het Deltaprogramma. Zo was er in mei van dit jaar een bijeenkomst van alle ambtelijke trekkers van de werkregio’s, om ervaringen uit te wisselen en kennis te delen. Stolwijk was onder de indruk van het enthousiasme en de grote betrokkenheid van de aanwezigen. In oktober is er een tweede bijeenkomst.

De resultaten in de werkregio’s komen samen in gebiedsoverleggen, waarvan er zeven zijn in Nederland. Dit zijn bestaande bestuurlijke overleggen, die een rol hebben in de jaarlijkse voortgangsmelding. Ook leggen zij de verbinding tussen ruimtelijke adaptatie en de andere opgaven uit het Deltaprogramma, zoals waterveiligheid en waterbeschikbaarheid.