Prinsjesdag is de dag waarop jaarlijks niet alleen de rijksbegroting, maar ook het Deltaprogramma aan de Staten-Generaal wordt aangeboden. Het Deltaprogramma 2019 is opgesteld onder bijzondere omstandigheden. Van alle drie de deltaplannen (Waterveiligheid, Zoetwater en Ruimtelijke adaptatie) is in 2018 de noodzaak in de praktijk geïllustreerd. In januari ontregelde een aantal forse stormen ons land, waarbij voor het eerst alle vijf de stormvloedkeringen tegelijkertijd werden gesloten.

In het voorjaar kregen grote delen van Nederland te maken met piekbuien, met op meerdere plaatsen wateroverlast tot gevolg. En de zomer kende zowel een ongebruikelijk lange droogteperiode, als twee officiële hittegolven. We hebben aan den lijve ondervonden dat de extremen van het weer in onze laaggelegen delta grote effecten kunnen hebben.

Verkenning zeespiegelstijging

Het Deltaprogramma 2019 rapporteert over de voortgang van de maatregelen die we treffen om ons land te beschermen tegen hoogwater, het klimaatbestendig en waterrobuust in te richten en te zorgen voor voldoende zoetwater. Speciale aandacht wordt – zoals in 2017 aangekondigd - besteed aan een verkenning van de mogelijke gevolgen van een versnelde zeespiegelstijging. Volgens deze verkenning van kennisinstituut Deltares zal de versnelde stijging op zijn vroegst vanaf 2050 merkbaar kunnen worden. Ook illustreert de verkenning het grote belang van het nakomen van de Parijse klimaatafspraken. Het laat zien dat de zeespiegel bij het nakomen van de klimaatafspraken van Parijs weliswaar versneld kan stijgen ten opzichte van de huidige aannames, maar dat de voorkeursstrategieën van het Deltaprogramma in ieder geval tot 2050 een goede basis bieden om onze delta leefbaar en bewoonbaar te houden. Bij een extremere zeespiegelstijging lijken meer fundamentele keuzes over de bescherming en inrichting van onze delta onvermijdelijk. In de tussentijd moet nader onderzoek voortvarend worden opgestart om de onzekerheid in processen en effecten te verkleinen. We moeten onze kennisbasis verbreden en verdiepen.

Programma Integraal Rivier Management

Het hoogwaterbeschermingsprogramma komt steeds meer op stoom. Waar de afgelopen drie opstartjaren circa 50 kilometer dijk is versterkt, komt daar de komende drie jaren meer dan 100 kilometer bij. Naast het hoogwaterbeschermingsprogramma komt er ook een Programma Integraal Rivier Management. Er wordt een afwegings­kader ontwikkeld om te komen tot keuzes voor maatregelen in het rivierengebied. Een van de verbindende maatregelen in het programma is rivierverruiming. De inzet van rivierverruiming draagt bij aan vele doelen. Gericht investeren in rivierverruiming op specifieke plaatsen maakt dat de doelen voor waterveiligheid worden gehaald en draagt bij aan andere rijksopgaven (waaronder beheer en scheepvaart), aan gebiedsontwikkeling en aan andere regionale opgaven. Voor het programma Integraal Rivier Management wordt 375 miljoen euro gereserveerd binnen het Deltafonds.

Droogte en Deltaplan Zoetwater

De opmerkelijke droogte van de zomer van 2018 en de verwachting dat dergelijke periodes van droogte in de toekomst vaker kunnen voorkomen, benadrukken de nood­zaak om voortvarend verder te werken aan het realiseren van de maatregelen van het Deltaplan Zoetwater. Voor het vervolg op het maatregelenpakket zoetwater fase 1 wordt voor de volgende fase (2022 tot en met 2027) 150 miljoen euro binnen het Deltafonds gereserveerd. Dit vervolg dient om verdere maatregelen tegen schade als gevolg van droogte en verzilting uit te voeren.

Wijziging Waterwet

In het kader van het - in het Regeerakkoord aange­kondigde - Bestuursakkoord Klimaatadaptatie zijn partijen met elkaar in overleg over de financiële opgave voor ruim­telijke adaptatie. In navolging van de motie Geurts bereidt het Rijk een wijziging van de Waterwet voor om subsidies uit het Deltafonds voor de regionale maatregelen tegen wateroverlast juridisch mogelijk te maken, ten behoeve van een toekomstige tijdelijke impuls om de aanpak van ruimtelijke adaptatie te versnellen. Aanvullend op de bestaande middelen voor het stimuleringsprogramma voor klimaatadaptatie (5 miljoen euro voor 2018 tot en met 2022) wordt in totaal 20 miljoen euro extra gereser­veerd binnen het Deltafonds. Deze reservering is bedoeld voor met name kennisontwikkeling en –deling, pilots en de ondersteuning van decentrale overheden bij onder andere de uitvoering van stresstesten en risicodialogen in 2019 en 2020.

Voortvarend en adaptief

Sinds 2010 heeft Nederland met het Deltaprogramma veel in gang gezet om onze delta waterveilig en klimaatbestendig te maken, mét de beschikbaarheid over voldoende zoetwater. Anno 2019 ligt er een ambitieus en nuchter programma, we boeken resultaat en we liggen goed op schema. Tegelijkertijd zien we ontwik­kelingen die de opgaven van het Deltaprogramma groter maken: de zeespiegelstijging die mogelijk sneller gaat dan gedacht, bodemdaling, extremen in het weer en cybercriminaliteit die vitale en kwetsbare functies bedreigt. Als we de Nederlandse delta veilig en robuust willen houden, moeten we voortvarend verder blijven werken aan het Deltaprogramma en tegelij­kertijd adaptief inspelen op deze nieuwe ontwikkelingen. In deze Deltanieuws en in het Deltaprogramma 2019 is te lezen met welke maatregelen we dit doen.

Deltaprograma aangeboden
Direct lezen? Deltaprogramma 2019 Doorwerken aan de delta: Nederland tijdig aanpassen aan klimaatverandering