Waddengebied

Dit artikel hoort bij: Deltanieuws #1 2018

Dijkinnovaties in het Waddengebied

In de voorkeurstrategie Waddengebied is een aantal innovatieve dijkconcepten gepresenteerd. Veel van deze concepten hebben een plek gekregen in de Projectoverstijgende Verkenning Waddenzeedijken. Momenteel worden de gekozen oplossingsrichtingen onderzocht en beproefd op kansrijkheid.

Vanuit Deltaprogramma Waddengebied is onderzoek gedaan naar de effecten van klimaatverandering en de opgave die nodig is om het Waddengebied duurzaam veilig te houden met behoud van de bijzondere waarden in dit gebied.

Het doel van de Projectoverstijgende Verkenning Waddenzeedijken (POV-W) is om vast te stellen of er innovaties zijn op het gebied van hydraulische belasting, producten en processen waardoor versterkingsmaatregelen goedkoper en sneller kunnen worden uitgevoerd. De uitvoering van de POV-W vindt plaats door de drie noordelijke waterschappen: Wetterskip Fryslân, Waterschap Hunze en Aa’s en Waterschap Noorderzijlvest onder de paraplu van het Deltaplan Waterveiligheid.

De POV-W kent drie onderzoekssporen: procesinnovaties, productinnovaties en hydraulische randvoorwaarden. Bij de innovatieve dijkconcepten uit het Deltaprogramma Waddengebied gaat het vooral om procesinnovaties. Een aantal voorbeelden wordt hieronder uitgelicht.

Vanuit de POV-W trekken regionale en lokale stakeholders, zoals overheden en belangenpartijen, samen op om zo tot gedragen resultaten te komen die invoering reëel maken.
De POV-W moet uiteindelijk bestuurlijk gedragen oplossingsrichtingen opleveren voor dijkversteviging voor de Waddenzeedijken van het vaste land, die mogelijk ook geschikt zijn voor andere dijktrajecten in Nederland. De resultaten kunnen worden meegenomen in verkenningen op projectniveau in heel Nederland. Voor projecten betekent dit onder meer tijdwinst, groter draagvlak, toekomstvastheid (‘adaptief deltamanagement’) en reductie van de levenscycluskosten.

Rijke Dijk

Binnen de POV-W worden twaalf oplossingsrichtingen onderzocht (zie in de afbeelding hoe deze zich verhouden tot de onderzoekssporen). In Deltanieuws wordt regelmatig een oplossingsrichting uitgelicht. Deze keer de Rijke Dijk.

Een Rijke Dijk is een voorbeeld van een inpasbare dijk. Het basisprincipe van de Rijke Dijk is het creëren van een natuurlijke overgang tussen de dijk en het water, waarbij de waterveiligheid wordt geïntegreerd met de functies natuur, recreatie, cultuurhistorie en/of duurzame economische activiteiten, op regionaal of lokaal niveau.

Het onderzoeksteam heeft het afgelopen jaar aan de hand van vier aspecten – techniek, financiën, proces en meerwaarde – gekeken naar mogelijke concepten, maatregelen en materialen die voldoen aan het basisprincipe. Daaruit blijkt dat er al veel ideeën en mogelijkheden zijn om dijken ‘rijker’ te maken. Dat gebeurt alleen nog niet op grote schaal.

Meer ruimte nodig

De Rijke Dijk is vooral een procesinnovatie: het ontwerpen van nieuwe dijkconcepten in samenwerking met andere belanghebbende partijen, die de waarde van de versterkingsmaatregel verhoogt. Eind vorig jaar is een themamiddag Rijke Dijk georganiseerd om kennis te delen en te verrijken, door met elkaar in gesprek te gaan over de vraag waarom het (nog) niet vanzelfsprekend is dat we Rijke Dijken aanleggen. Dijkwerkers, ecologen, dijkbeheerders, terreinbeheerders, techneuten, beleidsmedewerkers en creatieve denkers gingen hierover met elkaar in discussie. Het leverde mooie ontmoetingen en goede gesprekken op. Een belangrijke conclusie was dat er meer ruimte nodig is op verschillende vlakken: financieel (gebruikmaken van meerdere budgetten), wetgeving (flexibeler omgaan met regels), stakeholderproces (meer partijen, vroeger betrekken) en geografisch (kijk ook naar het voor- en achterland in plaats van alleen naar de dijk). Daarnaast bleek het nuttig kennis te nemen van elkaars denkbeelden.

Afstudeeronderzoek

In het kader van kennisdeling is binnen het onderzoek samengewerkt met drie afstudeerders. Zij hebben in twee onderzoeken gekeken naar verschillende concepten voor de Rijke Dijk. Hoe breng je veelbelovende concepten in beeld? En hoe weeg je ze op de juiste manier tegen elkaar af? Hierbij is gekeken naar hoe je natuur kunt waarderen op basis van natuurpunten. Dit heeft veel kennis opgeleverd. De uitkomsten van de afstudeeronderzoeken en de themamiddag worden meegenomen in het eindrapport over de Rijke Dijk, dat naar verwachting dit jaar klaar is.