Op 28 september is het KNMI met een informatieve bijeenkomst als aftrap gestart met de actualisatie van de klimaatscenario’s. De planning is erop gericht dat de nieuwe scenario’s in 2021 beschikbaar zijn. Vijf vragen aan Rob van Dorland, senior advisor climate services bij het KNMI.

1. Op welke onderdelen verwacht u nieuwe inzichten ten opzichte van bestaande scenario’s?

‘Er zijn twee belangrijke signalen. De zeespiegelstijging valt waarschijnlijk hoger uit dan eerder voorzien. Waar het laatste rapport van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) maximaal een meter zeespiegelstijging voorziet tot het jaar 2100, zou dit op basis van nieuwe inzichten weleens 2 tot 3 meter kunnen zijn. Daarbij wordt uitgegaan van een zogeheten business as usual-scenario. Dus wel met het meerekenen van technologische vernieuwing, maar zonder extra beleid op broeikasgassen. Dan kom je eind deze eeuw uit op een uitstoot die vier keer zo hoog is als voorindustrieel. Nu zitten we daar nog ‘maar’ 40 procent boven. Een andere trendbreuk zijn de intensieve buien.’

2. Wanneer kunnen we die rapportages verwachten?

‘Het is wachten op het IPCC special report over oceanen en ijskappen. Die verwachten we in 2019. Ondertussen houden vele onderzoeksgroepen zich op verschillende manieren bezig met zeespiegelstijging. Die onderzoeksresultaten zijn ontzettend belangrijk omdat ze een goed onderbouwd overzicht geven van te verwachten zeespiegelstijgingen. Omdat de eerste tussentijdse evaluatie van het Deltaprogramma in 2020 verwacht wordt, zal met het KNMI worden besproken hoe, vooruitlopend op de officiële publicatie van de KNMI-scenario’s in 2021, al van tussentijdse resultaten gebruik gemaakt kan worden.’

3. Wat betekent een en ander voor het Deltaprogramma?

‘We zitten als KNMI in de Signaalgroep van het Deltaprogramma. Daar zitten ook mensen van in van Deltares, Rijkswaterstaat, het Planbureau voor de Leefomgeving en Wageningen Environmental Research. Zij vertegenwoordigen allemaal een bepaald expertisegebied en signaleren belangrijke externe ontwikkelingen en nieuwe inzichten die tot bijstelling van de voorkeursstrategieën of deltabeslissingen zouden moeten leiden. Elk jaar voor Prinsjesdag levert de Signaalgroep een rapport af, als bijlage bij het Deltaprogramma. Ik denk dat we op de ingeslagen weg door moeten blijven gaan met deze Signaalgroep: het aanleveren van nieuwe inzichten.’

4. Herijkingen die hoger uit zullen komen: hoe onzeker is dat nog?

‘Politiek streven (‘Parijs’, red.) is om de temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graad ten opzichte van het pre-industriële tijdperk. Als je kijkt naar de beloftes die landen hebben gedaan naar aanleiding van ‘Parijs’, dan kom je op 3 graden temperatuurstijging uit. Die 3 graden bevindt zich midden tussen het lage en hoge KNMI klimaatscenario. Wij zullen ook aandacht besteden aan het 1,5 graden-scenario, maar het lijkt toch wel heel lastig haalbaar, alleen al vanwege het na-ijleffect van de oceanen.’
‘Wij gaan waarschijnlijk weer vier scenario’s maken om te voorkomen dat gebruikers kiezen voor het veilige midden. Ik verwacht dat de bandbreedte zich zal uitspannen van 2 graden temperatuurstijging in het meest gunstige geval, tot 4 graden aan het einde van de eeuw als het niet meezit.’
‘Naarmate de opwarming hoger uitvalt, neemt het risico op het overschrijden van tipping points ook toe, zoals het onomkeerbaar afsmelten van de Groenlandse ijskap of het vrijkomen van broeikasgassen uit permafrost, waardoor klimaatverandering versnelt. Klimaatverandering kan voor Nederland ook consequenties hebben voor de overheersende windrichting als gevolg van een verandering van de ligging van hoge en lagedrukgebieden. We nemen die effecten ook mee in de KNMI-klimaatscenario's.' 

5. Wat kan dit fysiek gaan betekenen voor onze waterkeringen? Functioneren die überhaupt nog?

‘Nu lopen we wel wat op de zaken vooruit. Maar ja, als de zeespiegel veel harder stijgt dan vooraf was voorzien in de deltascenario’s, kan dat tot gevolg hebben dat bijvoorbeeld de Maeslantkering veel vaker dicht moet dan nu. De Maeslantkering is geoptimaliseerd rond de huidige projecties van zeespiegelstijging. Als we daar ver boven komen, betekent dit dat de kering veel vaker gesloten moet worden. Dit geeft hinder en dus economische schade voor de scheepvaart.’

Nadere informatie over de KNMI2021-scenario’s is te vinden op http://www.klimaatscenarios.nl/