Het op Prinsjesdag verschenen eerste Deltaplan Ruimtelijke adaptatie (RA) richt zich op een langjarige en planmatige aanpak voor de ruimtelijke inrichting van Nederland. Doel is de schade te beperken die kan ontstaan door wateroverlast, hittestress, droogte en overstromingen. Een van de actiepunten in het Deltaplan RA is dat elke overheid een stresstest doet. De gemeente Amersfoort heeft de stresstest al achter de rug. Het leverde niet alleen inzicht op, maar activeerde ook bewoners.

De gemeente Amersfoort werkt al jaren aan klimaatadaptatie, samen met het waterschap Vallei en Veluwe. Ook de bewoners spelen een steeds actievere rol. Dat leidt soms tot verrassende inzichten, zegt Paul Camps, adviseur milieu van de gemeentelijke afdeling Woon- en Werkklimaat. ‘Er ontstaan initiatieven waar we zelf niet eerder aan hadden gedacht.’

Het begon in 2013 met een bestuurlijke dialoog tussen gemeente en waterschap, legt Camps uit. ‘Het waterschap was bezig met een langetermijnvisie en de gemeente werkte aan een structuurvisie. Het lag voor de hand om samen te bepalen wat het ideale plaatje zou zijn voor Amersfoort en omgeving, ook rekening houdend met klimaatverandering. Daarbij hebben we gekeken naar de samenhang binnen het natuurlijke systeem: bodem en ondergrond, water, natuur en groen.’

Bouwsteentjes

Met behulp van diverse instrumenten en gegevens kwamen gemeente en waterschap tot een goed beeld van de effecten van klimaatverandering. ‘De Klimaateffectatlas was een van de bouwsteentjes’, zegt Camps. ‘We hebben ook twee studenten van Wageningen Universiteit aan het werk gezet. Zij hebben grof berekend hoe hoog het schadebedrag is als we niets doen aan klimaatadaptatie. Dat ligt tussen de 60 en 140 miljoen euro tot het jaar 2050. Om het plaatje compleet te krijgen, is ook een uitgebreide stresstest uitgevoerd door een extern bureau.’

Blue Deal

Uiteindelijk sloten gemeente en waterschap een zogenoemde Blue Deal met een Klimaatagenda Water voor de periode 2015-2020. Deze agenda bevat concrete projecten en onderzoeken, die ertoe moeten leiden dat Amersfoort uiterlijk in 2030 klimaatbestendig is. ‘We dagen bewoners en bedrijven uit om met ons mee te denken en mee te doen’. zegt Camps. ‘Dat moet ook wel, want de lokale overheid kan niet in haar eentje zorgen voor klimaatadaptatie. Daar zijn alle partijen bij nodig.’

Meet je stad

Een van de projecten waar bewoners nauw bij betrokken zijn is ‘Meet je stad’. Vrijwilligers meten de temperatuur in hun eigen omgeving en delen de meetresultaten via een website. Camps: ‘Zo maken we hitte-eilanden zichtbaar en de deelnemers worden zich beter bewust van klimaatverandering. De betrokken vrijwilligers zijn zo enthousiast over ‘Meet je stad’ dat ze hebben voorgesteld om ook luchtkwaliteit te meten en bodemonderzoek te doen in hun eigen tuin.’ Ook Operatie Steenbreek is een breedgedragen project, zegt Camps. ‘Amersfoort is een van de deelnemers van het eerste uur.’ Op de website www.lekkerinjetuin.nl staan tips voor het groener maken van tuinen. De betrokkenheid van bewoners ontstaat organisch en dat is ideaal. Zo werken we allemaal samen aan een aantrekkelijker leefklimaat.’
Meer info:
www.meetjestad.nl
www.lekkerinjetuin.nl

Bewoners maken zelf meetkastjes om het klimaat te onderzoeken in de achtertuin