Hoogwateroefening Deining & Doorbraak

Binnen Deltaprogramma Rijn wordt hard gewerkt om het Rijngebied veilig, klimaatbestendig en aantrekkelijk te maken voor zijn inwoners. Maar wat gebeurt er als het toch misgaat of als we de benodigde investeringen in waterveiligheid laten voor wat het is, of achterblijven? Ook de crisisbeheersing als derde laag van meerlaagsveiligheid moet op orde zijn.

Nachtelijk oefenen in de omgeving van Maurik

Dat werd in de laatste week van september ervaren tijdens de hoogwateroefening Deining & Doorbraak: een samenwerking van waterschappen, veiligheidsregio’s, Rijkswaterstaat en Defensie.
De oefening startte op maandag 25 september met berichten over een hoge waterstand bij Lobith. Precieze gevolgen van die waterstanden waren niet overal gemakkelijk in te schatten. Op woensdag 27 september kwamen de dijkwachten van de waterschappen in actie. Samen met reservisten van het ministerie van Defensie inspecteerden ze in één dag 1147 kilometer dijk. In totaal werden duizend man op deze klus gezet. Nood breekt wet: achter de Rijndijken wonen en werken ruim vier miljoen Nederlanders.

Climax

Op een aantal locaties oefenden de waterschappen met maatregelen om overstromingen te voorkomen, met groot materieel. Bij Fort Honswijk oefenden zelfs Chinook-helikopters mee om snel een ‘zwakke’ dijk te versterken. En vanaf vliegveld Deelen steeg een scan eagle op van Defensie. Deze drone lokaliseert vanaf grote hoogte zwakke plekken in de dijk.
De oefening werkte naar een climax toe. Door te oefenen met een fictieve hoogwatergolf in de rivier, wilden de crisispartners ervaren hoe hun samenwerking op alle niveaus verloopt en hun crisisaanpak in de praktijk testen. Ook het samenwerken aan de hand van een gedeeld crisismanagementsysteem stond hoog op de agenda. Tot een doorbraak kwam het in het scenario net niet.

Afdronk

De ‘afdronk’ was bij alle deelnemende partners positief. Er werd over de hele linie met veel inzet en veerkracht geoefend. Op gebied van informatiemanagement is veel vooruitgang geboekt. Het werken met het Landelijk Crisismanagement Systeem (LCMS) werd over het algemeen als positief ervaren. Op onderdelen lijkt verdere uniformering wenselijk. Daarnaast werd het belang van goed afgestemde crisiscommunicatie bevestigd. Dit vergt inzet van veel mensen. Daarin moet voorzien worden. Tot slot leverde de oefening de nodige deining op in de media: de belangstelling was enorm. Een mooie manier om inwoners te informeren over het belang van werken aan waterveiligheid. En over de urgentie om dat werk in goede samenwerking met betrokken stakeholders te doen.

Eerste grootschalige oefening sinds ’95

De oefening Deining & Doorbraak is een initiatief van het Platform Crisisbeheersing Waterschappen Midden-Nederland (PCWM). Daarin nemen vijf waterschappen (Drents-Overijsselse Delta, Rijn en IJssel, Vallei en Veluwe, Stichtse Rijnlanden en Rivierenland), vier veiligheidsregio’s (Gelderland-Midden, Utrecht, IJsselland en Noord- en Oost-Gelderland), Rijkswaterstaat, Watermanagement Centrum Nederland (WMCN) en het ministerie van Defensie deel.
Het is voor het eerst sinds het hoogwater van 1995 dat op deze grote schaal werd geoefend met zo veel betrokken instanties. Toen werden dijken en polders reëel bedreigd door hoge waterstanden in de rivieren. In het Rivierenland moest bijna een kwart miljoen mensen evacueren. ‘Dat blijft een indrukwekkend ijkpunt’, zegt dijkgraaf Roelof Bleker namens de vijf waterschappen. ‘Gelukkig is er sindsdien veel verbeterd. Dijken zijn versterkt, rivieren kregen de ruimte. Ook de crisisbeheersing veranderde, net als de organisatie ervan.’

Dijkwacht op de Waaldijk bij Varik