Deltaprogramma Maas: waterveiligheid en gebiedsontwikkeling Ravenstein-Lith

Alle grote ruimtelijke projecten kennen een eigen complexiteit en dynamiek. Zo ook Deltaproject Meanderende Maas, een samenwerkingsverband van maar liefst tien overheden en maatschappelijke organisaties. Waterveiligheid en gebiedsontwikkeling zijn hier de grote uitdagingen en gaan hand in hand. ‘Als samenwerkende overheden groeien we in governance en hanteren we een integrale aanpak’, zegt dagelijks bestuurslid van Waterschap Aa en Maas William de Kleijn.

Meanderende Maas: dijk, rivier, gebiedsontwikkeling

De Maasdijk tussen het vestingstadje Ravenstein en de stuw bij Lith heeft een urgente waterveiligheidsopgave. Bij een dijkdoorbraak in dit gebied krijgen ook de inwoners en bedrijven van het verderop gelegen ’s-Hertogenbosch met levensbedreigend hoogwater te maken. Daarom krijgt deze dijk prioriteit en moet hij in 2028 verbeterd zijn.
Dijkverbetering en rivierverruiming zijn nodig voor het vergroten van de waterveiligheid. Dit biedt tegelijkertijd kansen voor natuur, recreatie, economie, cultuurhistorie en leefomgeving. Aan Brabantse én aan Gelderse kant, met de Maas als verbindend element.

Intensief participatietraject

De uitdagingen voor de verkenning in dit stadium van dit project zijn vooral het uitbouwen van relaties en samenwerking met belanghebbenden en bewoners, waarvoor een intensief participatieproces met de omgeving is opgestart. Op de tweede plaats staat de governance van het project met veel en diverse partijen en opdrachtgevers in een Maasbrede setting. Op de derde plaats geldt dat alle ontwikkelingen en het uitwerken van oplossingen continu in samenhang en integraal moeten worden bezien. Alles hangt met elkaar samen. Toch moeten er in het najaar van 2018 drie kansrijke alternatieven op papier staan.
Erik Kraaij, directeur HWBP, verwoordt de uitdaging als volgt: ‘Het vinden van balans tussen soberheid en doelmatigheid als primaire doelstelling vanuit het HWBP enerzijds, en ruimtelijke ambities anderzijds.’

Relevante verbindingen

William de Kleijn vult aan: ‘De projectorganisatie Meanderende Maas staat vanwege de hoge urgentie en het grootschalige integrale karakter voor een bijzonder grote uitdaging. Het gaat hier om zo veel meer dan alleen waterveiligheid. Door het vroegtijdig betrekken van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties willen we relevante verbindingen smeden. Die integrale aanpak begint zijn vruchten af te werpen. De bestuurlijke aansturing verbetert continu. En met het integreren gaan we ver: de betrokken organisaties leveren menskracht voor het projectteam Meanderende Maas. We hebben zelfs een ‘integrator’ benoemd: iemand met de focus op integreren en verbinden. Die zoekt naar overlappingen en kansen’. Dat wil nog niet zeggen dat er geen hobbels te nemen zijn, vindt De Kleijn: ‘Alle partners hebben toegezegd om geld te reserveren voor waterveiligheids- en gebiedsmaatregelen. In de verkenningsfase zullen echter ook andere, nieuwe wensen naar boven komen. Het is de kunst om ook die kansen te realiseren, mits deze maatschappelijke meerwaarde hebben en sober en doelmatig kunnen worden uitgevoerd. Dat vraagt om bereidheid van de partners om ook de kosten van de nieuwe kansen te dragen.’

Herstel oude meanders

Johan van der Schoot, wethouder in de gemeente Oss, ziet grote kansen voor dit meanderende Maasgebied: ‘Vanuit samenwerking én integraliteit leggen we een stevig fundament onder dit project. In gezamenlijkheid kunnen we kansen creëren. Voor natuurontwikkeling, recreatie en toerisme, de economische kracht van de haven, de vitaliteit in de dorpen en voor het rijke cultuurhistorisch potentieel met bovenregionale uitstraling. Het versterken van de beleefbaarheid van de Zuiderwaterlinie en van het religieuze erfgoed dat zo typerend is voor deze streek, zijn voorbeelden daarvan. En het herstellen van oude boogmeanders vormt de spil voor landschappelijke en ecologische ontwikkeling, waarmee we een fors deel van het Natuur Netwerk Brabant realiseren, mét inpassing van agrarische activiteiten waar dat kan. Bijzonder is dat we ook werken aan een strategie voor de karakteristieke bakenbomen, die hier jarenlang in de Lelyzone de vaarroute markeerden.’
‘We staan voor veel en grote uitdagingen, maar de start is veelbelovend en de samenwerking vruchtbaar.

Meer informatie: www.meanderendemaas.nl

In Meanderende Maas werken de waterschappen Aa en Maas en Rivierenland, de provincies Noord-Brabant en Gelderland, de gemeenten Oss, West Maas en Waal en Wijchen, Natuurmonumenten en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu/Rijkswaterstaat nauw samen met het nationale Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).