Zoet water is tamelijk schaars in Zeeland en de kans is groot, alternatieve feiten daargelaten, dat het met de voortschrijdende klimaatverandering alleen maar schaarser wordt. Met hulp van het Deltafonds probeert de regio in het programma Proeftuin Zoet Water een gereedschapskist te vullen met maatregelen die de zoetwatersituatie klimaatrobuuster kunnen maken.

Het Zeeuwse watertekort is niet slechts een kwestie van droogte, maar ook van verzilting. Dat probleem speelt in heel laag Nederland, maar Zeeland ligt qua verzilting onmiskenbaar in de frontlinie. Dat Zeeland slechts op bescheiden schaal is aangetakt aan het zoete nationale hoofdwatersysteem, maakt het er niet makkelijker op. Zoet spoelen is in de meeste gebieden geen optie.

Kennisoverdracht

Alle reden dus voor de regionale overheden om na te gaan hoe de zoetwatersituatie te optimaliseren valt, zonder extra externe zoetwateraanvoer. Dit om de regio weerbaarder te maken tegen de uitdagender omstandigheden van de toekomst. Het programma dat hieraan invulling geeft heet Proeftuin Zoet Water en wordt gecofinancierd door het Deltafonds.
De doelstelling is kennis te ontwikkelen die watergebruikers in staat stelt weloverwogen keuzen te maken voor het verbeteren van hun zoetwatersituatie en daarmee de balans te behouden tussen watervraag en -aanbod. De mogelijkheden daartoe variëren en hangen af van de functie van lokale omstandigheden en het type watergebruik. De resultaten van de Proeftuin Zoet Water, maar ook die van het parallelle programma Spaarwater dat in de noordelijke provincies wordt uitgevoerd, worden vervolgens ingebracht in het kader van Waterbeschikbaarheid. Zo schragen de regionale inspanningen de nationale beleidslijn.

Neerslagoverschot

Vanuit waterbalansperspectief kan worden ingezet op vergroting van (i) de zoetwaterbeschikbaarheid en/of (ii) vermindering van de zoetwatervraag. Het eerste pad leidt langs opslag van zoet water in de ondergrond of oppervlaktewater en het opwerken van afvalwater of omgevingswater dat in zijn direct beschikbare vorm niet aan de kwaliteitseisen van gebruikers voldoet. De onderlegger voor dit pad is dat het beschikbare water ten volle wordt benut. Daar is ruimte voor omdat op jaarbasis een neerslagoverschot bestaat van gemiddeld een goede 20 centimeter. Winterse overschotten kunnen dus in theorie benut worden voor gebruik in de zomer. Het tweede pad kent meer zijpaden, van het veredelen van gewassen op zouttolerantie, via het efficiënter toedienen van water aan gewassen (zowel ruimtelijk als temporeel), tot het vergroten van de watercapaciteit van de bodem door structuurverbetering met koolstofverrijking.

Op 15 juni vond een informatiedag plaats over de Proeftuin Zoet Water waarbij onderzoekers de resultaten van de aflopende of reeds afgeronde onderzoeken presenteerden en waar vooruitgeblikt werd op de onderzoeken die binnenkort van start gaan. Via de link www.zeeland.nl/water/zoet-water is meer informatie over de onderzoeksresultaten te vinden.