Deltaprogramma Rijn staat voor een krachtig samenspel van rivierverruiming en dijkversterking. De eerste verkenning van rivierverruiming bij Varik-Heesselt, momenteel uitgevoerd in combinatie met het dijkversterkingstraject Tiel Waardenburg, is koploper en daarmee een prachtig praktijkvoorbeeld van pionieren in dit samenspel.

De provincie Gelderland, Waterschap Rivierenland, gemeente Neerijnen, gemeente Tiel en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu zijn betrokken bij het project, dat eind 2016 van start ging. Het begon allemaal met de inventarisatie van achttien door burgers en andere belanghebbenden aangedragen oplossingsrichtingen om rivierwater tussen Tiel en Waardenburg op een veilige manier af te voeren naar zee.

Spelregels

Daarbij gold een aantal spelregels. Zo moesten de ‘inzendingen’ voldoen aan de nieuwe landelijke waterveiligheidsnormen en diende de verlaging van de rivierwaterstand bij hoogwater ingaan op mogelijke combinaties tussen dijkversterking en rivierverruiming en kansen voor sociaal-economische ontwikkelingen van het gebied. Daarnaast was het belangrijk dat de oplossing betaalbaar is, technisch uitvoerbaar en past binnen de wet- en regelgeving.

Van oplossing naar alternatief

Recent zijn de aangedragen oplossingsrichtingen vertaald naar drie voorkeursalternatieven:

  • Alternatief 1: dijkversterking Tiel-Waardenburg zonder rivierverruiming.
  • De dijk wordt met circa 20 tot 100 centimeter verhoogd. Daarnaast wordt de dijk versterkt aan de kant van de rivier (buitendijks) of aan de landzijde (binnendijks). Een variant op het alternatief dijkversterking is een zogenaamde dikke dijk waarbij de kruin van de dijk (de bovenzijde) extra breed wordt gemaakt, tot wel 40 meter.
  • Alternatief 2: een combinatie van dijkversterking en de binnendijks gelegen hoogwatergeul Varik-Heesselt. Hierdoor ontstaat een dorpspolder. Een hoogwatergeul kent twee varianten: nadruk op agrarisch gebruik of nadruk op natuur.
  • Alternatief 3: een combinatie van dijkversterking met rivierverruimingsmaatregelen buitendijks. Voorbeelden daarvan zijn de aanleg van geulen in de uiterwaarden, het verwijderen van obstakels (zoals bomen, planten, schuurtjes en hoger gelegen gronden) of het verplaatsen van de dijk landinwaarts. Dit alternatief heeft twee varianten: nadruk op het zoveel mogelijk verlagen van de waterstand bij hoogwater of nadruk op meerwaarde voor de natuur.

Op basis van deze drie voorkeursalternatieven wordt in het voorjaar 2018 een voorkeursbesluit genomen.

Gebiedsplan

Door de rivierverruiming en dijkversterking zal de leefomgeving bij Varik-Heesselt hoe dan ook flink veranderen. Voor en met bewoners wordt daarom parallel aan de rivierverruiming en dijkversterking gewerkt aan een gebiedsvisie. Hierin staat de ontwikkeling van de dorpen Varik en Heesselt en het wonen en leven langs de dijk tussen Tiel en Waardenburg centraal.

Meer info: https://varikheesselt.gelderland.nl

Ruimtelijke kwaliteit krijgt vorm in ontwerplab

Deltaprogamma Rijn start Atelier X

Om bij de actualisatie van de voorkeursstrategie van het Deltaprogramma Rijn voldoende aandacht te besteden aan ruimtelijke kwaliteit, is er in 2016 een ‘Verkenning ruimtelijke kwaliteit Rijntakken’ ontwikkeld. Nu de actualisatie vordert is het de vraag hoe die ruimtelijke kwaliteit verder vorm kan krijgen in de strategie. Daarvoor is ontwerplab Atelier X ingeschakeld.

De verkenning in 2016 bestond uit een inventarisatie en analyse van ruimtelijke kenmerken, kwaliteiten en (beleids)ontwikkelingen van het Rijngebied. In Atelier X werken partijen in het Rijngebied per riviertak (Waal, Nederrijn/Lek en IJssel) aan een gebiedsvisie. Het is de bedoeling om hierin de waterveiligheidsopgave (dijkversterking en rivierverruiming) in samenhang met andere ruimtelijke transformaties, doelen en ambities te beschrijven en te verbeelden. Welke integrale ruimtelijke opgaven liggen er in het Rijngebied? Welke kansen bieden ze? Welke kwaliteit van de leefomgeving leveren ze op?

Ontwerplaboratorium

Atelier X is een (meerjarig) ontwerplaboratorium dat ruimtelijke kansen zoekt, uitwerkt en verbeeldt. Het laboratorium verkent de agenda ontwerpend onderzoek 2018-2020 en benoemt mogelijke ‘iconen’ (sleutelproject en/of nadere gebiedsuitwerking).