In de regio Rijnmond-Drechtsteden wordt gewerkt aan de voorkeursstrategie Waterveiligheid via alle lagen van meerlaagsveiligheid. Naast preventieve maatregelen wordt onderzocht of een robuuste inrichting de gevolgen van overstromingen kan beperken. Het op orde krijgen van de crisisbeheersing staat ook op de agenda. En via Living Lab Dordrecht is de gemeente voortvarend aan de slag gegaan met ruimtelijke adaptatie.

Dordrecht ligt midden in de delta en vormt de verbinding tussen de Randstad en de Delta-natuur. Deze unieke ligging zorgt voor zowel dreigingen als ontwikkelkansen op het gebied van leven met water.

Living Lab Dordrecht

Sinds 17 mei 2017 is Dordrecht vanuit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie officieel aangewezen als Living Lab op het gebied van ruimtelijke adaptatie. Living Lab Dordrecht is een combinatie van onderzoek, innovatie en praktijk op het gebied van  groenblauwe maatregelen, zoals groene daken, verlaagde parken en oppervlaktewater met groene oevers. Deze maatregelen hebben een positief effect op hitte, droogte en wateroverlast. ‘Blauwe maatregelen zijn essentieel om overtollig water te bergen’, zegt Ellen Kelder van de gemeente Dordrecht.

Gemeente, provincie, waterschap, Erasmus Universiteit Rotterdam en de stichting Ecoshape willen met Living Lab klimaatadaptatie een extra impuls geven en pilotprojecten samenbrengen. Centraal hierin staat het nemen van groenblauwe maatregelen: de aanleg van groen en water in de stad. Living Lab krijgt ondersteuning van het Stimuleringsprogramma Ruimtelijke Adaptatie. Kelder: ‘Binnen het Living Lab moeten we leren hoe we ook met groene maatregelen wateroverlast beter het hoofd kunnen bieden. Daarnaast sluiten groenblauwe netwerken mooi aan bij nabijgelegen natuur als de Biesbosch. Dit maakt de stad aantrekkelijker.’

Living Lab Dordrecht bestaat uit vier pilots en loopt tot 2020. Deze pilots richten zich op de kwalitatieve en de kwantitatieve wateropgave in de stad, een gescheiden rioolstelsel in het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein Dordtse Kil IV en een visie op de groenblauwe stad. Het gaat nadrukkelijk om een integrale aanpak en niet om losse projecten. Kelder: ‘We willen nadrukkelijk leren hoe we kansen voor groenblauwe maatregelen kunnen benutten bij nieuwe investeringen in de stad. We zullen ze ook deels al uitvoeren. Eind 2020 willen we weten hoe we klimaatbestendig kunnen handelen. Bij nieuwe investeringen gaan we dat ook doen.’

Na 2020 wordt een nieuwe strategie bepaald. De kennis die Living Lab Dordrecht oplevert, zal ook in andere programma’s worden toegepast.’

Meerlaagsveiligheid Eiland van Dordrecht

Naast een klimaatbestendige inrichting wordt in Dordrecht aandacht besteed aan meerlaagsveiligheid. Na afronding van het MIRT-onderzoek naar de toepassing van meerlaagsveiligheid, werkt de gemeente nu aan het vervolg: het MIRT-onderzoek “Operationalisering strategie Zelfredzaam Eiland van Dordrecht”.

Belangrijk onderdeel van het vervolgonderzoek is de analyse van de operationele haalbaarheid van een slimme combinatie met compartimenteringskeringen. Kelder: ‘Uit een quickscananalyse van Rijkswaterstaat kwam naar voren dat de werking op het overstromingsrisico tegenvalt bij het meenemen van de sterkte van de compartimenteringskeringen. De investeringen om deze keringen te versterken vallen circa 50 tot 60 miljoen euro hoger uit dan het referentiealternatief, dat gericht is op preventie.’
Op basis van deze verworven inzichten heeft de stuurgroep besloten om afscheid te nemen van de slimme combinatie. ‘Maar’, zegt Kelder ‘daarbij is wel gevraagd om alsnog te onderzoeken of er “geen-spijtmaatregelen” mogelijk zijn aan de compartimenteringskeringen. Deze vraag is mede ingegeven door de functie van deze keringen voor de crisisbeheersing.’

Een tweede onderdeel van het MIRT-onderzoek gaat over het opstellen van een Waterveiligheidsplan om de crisisbeheersing op het Eiland op orde te krijgen. De kern van dit plan is om de waterveiligheid te verbeteren met maatregelen voor ruimtelijke adaptatie, crisisbeheersing en waterbewustzijn. Dit onderzoek is medio 2017 gereed en daarna neemt de stuurgroep een besluit over de operationele haalbaarheid van het Waterveiligheidsplan, evenals de geen-spijtmaatregelen aan de regionale keringen.